رضوا

عرفان


رضوارضوا
وحیمدیریت
عقلدرباره ما
عشقتماس با ما


فلسفه



عرفان
سخن روز : 


موضوعات: حدیث, عقـائد
نوشته شده در جمعه, ۱ خرداد ۱۳۹۴ | نویسنده سيد علي موسوي

بررسی حدیث انا اصغر من ربی بسنتین

بررسی حدیث « انا اصغر من ربی بسنتین »

اول از همه سلام می کنم به همه ی مخاطبان عزیزی که مطالب ما رو تا به حال دنبال کردند. شاید دو سالی میشه که به علت مشکلات یا شاید تنبلی سایت رو به روز نکردم. چند روز پیش یکی از دوستان حدیثی رو برام نقل کرد که البته منبعش رو نمی دونست و ازم خواست تا در موردش تحقیق کنم.

حدیث از این قراره که امام علی (علیه السلام) فرمودند:

« انا اصغر من ربی بسنتین »

(من از پروردگارم دو سال کوچک ترم.)

منم جستجو کردم و چون دیدم خیلی از سایت های پاسخگوئی هم متاسفانه به خطا رفتند یا پاسخی بسیار مختصر دادند. حیفم اومد که نتیجه رو با شما به اشتراک نگذارم.

نتیجه بررسی حدیث « انا اصغر من ربی بسنتین » رو در قالب چند نکته خدمتتون عرض می کنم:

اول:

هیچ منبع حدیثی، تکرار می کنم: هیچ منبع حدیثی این روایت رو نقل نکردند. بلکه این روایت ریشه در کتب عرفانی داره که در ادامه توضیح می دم.

دوم:

بعضی از مراکز پاسخگوئی گفتند که علامه مجلسی در بحار نقل کرده ولی آنچه که در بحار نقل شده کلام علامه مجلسی نیست. بلکه پاورقی ای هست که علامه بهبودی (معاصر) بر کتاب بحارالأنوار نوشته است.

سوم:

بعضی از علماء این روایت رو از امام علی (علیه السلام) نقل کردند و بعضی از پیغمبر (صلی الله علیه و آله) و بعضی از ابن عربی.

یعنی این کلام هم به امام علی منسوب هست و هم به پیامبر و هم به ابن عربی. پس در گوینده ی این کلام هم تردید وجود دارد.

چهارم:

اما تفسیرهائی که از این حدیث مطرح شده رو به صورت خلاصه و ساده:

تفسیر اول: ملا مهدی نراقی

ایشان احتمال قوی در حدیث « انا اصغر من ربی بسنتین » را این می دانند که منظور از «رب» خداوند و منظور از «سنتین (دوسال)» دو مرتبه باشد. یعنی من از خداوند دو مرتبه کوچک ترم. مرتبه الوهیت و مرتبه ی نبوت.[۱]

برخی از علمای معاصر نیز همین تفسیر را پذیرفته اند.

تفسیر دوم: سید کاظم رشتی، شاگرد شیخ احمد احسائی

ایشان منظور از «رب» را استاد و مربی می دانند. و «سنتین (دو سال)» را دو رتبه. یعنی من از استادم پیغمبر صلی الله علیه و آله از حیث دو مرتبه کوچک ترم. چون پیامبر دو مرتبه ی نبوت و ولایت را با هم داراست.

و سپس تفسیر اول را باطل و ضعیف می خواند. زیرا ذات خدا را نه می توان وصف کرد و نه مقایسه.[۲]

تفسیر سوم: علامه بهبودی

ایشان معتقد اند که مراد از «رب» در « انا اصغر من ربی بسنتین » خداوند نیست. بلکه «رب» در اینجا به معنای «استاد و معلم» است. همانطور که در قرآن هم گاهی «رب» به این معنا استعمال شده است. بنابر این امام علی علیه السلام فرموده اند که من از پیغمبر دو سال کوچک تر هستم. زیرا (طبق نظر علامه بهبودی) پیامبر در ۶۶ سالگی از دنیا رفتند و امام علی در ۶۴ سالگی. در اینصورت در مجموع امام دو سال از پیامبر کوچکتر می شوند.[۳]

تفسیر چهارم: قاضی سعید قمی

ایشان این حدیث را کلام پیامبر صلی الله علیه و آله می دانند نه کلام امام علی علیه السلام.

و در شرح مفصلی این تفسیر را بیان کردند:

«پیغمبر فرمود من از خداوند دو سال کوچک ترم» یعنی از خدا دو مرتبه کوچک تر هستم. مرتبه ی اول ربوبیت که به «عالم نفس کلیه» و «ارواح مقدسه ی نوریه» نیز نامیده می شود می باشد و مرتبه ی دوم عالم ملکوت یا «مرتبه ی طبع» است.[۴]

تفسیر پنجم: سید جلال الدین آشتیانی

ایشان نیز ظاهرا این حدیث را کلام پیامبر صلی الله علیه و آله می دانند. و «سنتین (دو سال)» را دو مرتبه معنا کرده و در آخر اینگونه تفسیر کرده اند:

«من از خداوند دو مرتبه کوچک ترم، مرتبه ی الوهیت و مرتبه ی ربوبیت.»[۵]

تفسیر ششم: تهانوی

ایشان این کلام را کلام ابن عربی می داند. و معتقد است که این جمله یکی از «شطحیات» است. یعنی از عباراتی که فرد در حالت عادی آن را نمی گوید. مثلا در حالت مستی بیان می کند. به همین خاطر کسی هم او را به خاطر این کلامش مؤاخذه نمی کند.[۶]

نتیجه:

حدیث انا اصغر من ربی بسنتین از نظر منبع و سند غیر قابل اعتماد است. زیرا نه منبعی حدیثی دارد و نه سند.

در مورد گوینده ی آن نیز اختلاف و تردید وجود دارد.

بنابر این نمی توانیم حدیث را با اطمینان به معصوم نسبت دهیم. اگرچه با توجیهات مذکور مشکلی در پذیرش آن نیز وجود ندارد. چون با هیچ کدام از معارف مسلم دینی در تضاد نیست.

سخن آخر: ممکن است تفاسیر دیگری هم برای این حدیث ارائه شده باشد که در صورت دسترسی، به این مقاله اضافه می شود.

.

پاورقی ها:

[۱]. مشکلات العلوم، ص ۲۰: «المراد من الرب إما ربه الحقیقی و هو اللّه سبحانه فالمراد أن جمیع مراتب کمالات الوجود المطلق حاصله لی سوى مرتبتین و هما: مرتبه الالوهیّه و وجوب الوجود، و مرتبه النبوه»

[۲]. نقل از «تفسیر الصراط المستقیم» ج ۳ ص ۱۴۷: «فإنّ النبی صلّى اللّه علیه و آله و سلّم له مقامان: مقام النبوه و الولایه، و هو جامع المرتبتین بخلاف الولی فإن له الولایه خاصه دون النبوه … و إلى هذا المعنى یشیر قول أمیر المؤمنین علیه السّلام: «أنا أصغر من‏ ربی‏ بسنتین» و المراد من الرب هو المربی، و هو رسول اللّه صلّى اللّه علیه و آله و سلّم و السنه: المرتبه، یعنی هو جامع المرتبتین، و أنا عندی مرتبه واحده، فهو أکبر بتینک المرتبتین و هاتان المرتبتان صارتا سببا لکونه أصغر من رسول اللّه صلّى اللّه علیه و آله و سلّم بمرتبه فله صلّى اللّه علیه و آله و سلّم الجامعیه بخلافه علیه السّلام. لا کما یزعمون من أنّ الرب هو اللّه و المرتبتان هی الألوهیه و النبوه. فإن هذا الکلام باطل و قول مجتث ذابل، لأن ذات اللّه لا تنسب و لا توصف، و لا بینه و بین غیره نسبه و اتصال».

[۳]. بحار الأنوار (ط – بیروت) ؛ ج‏۳۸ ؛ ص۲۷۸: ««أنا أصغر من‏ ربى‏ بسنتین» یعنى عن استاذه و معلمه محمّد صلوات اللّه علیه.»

[۴]. شرح الاربعین، ص ۳۶۳: «و إذ قد استقرّ فی عقلک أحسن الاستقرار ما لاح لک من ومیضات الأسرار، فاعلم أنّ تلک المرتبه الألوهیّه الجامعه هی ما قد تکرّر فی الأخبار و تقرّر فی حکمه الأنوار من التعبیر عنها ب «العقل الکلّ» و «النور الأوّل» لأنّه أوّل من قرع باب الوجود و الإیجاد و باکر بذواق باکوره المراد. و من البیّن أنّ هذه المرتبه القدسیّه المسماّه ب «عالم العقل» متقدّمه بمرتبتین على مرتبه النشأه الدنیاویّه التی صارت هی هی بوجود الإنسان، و إلّا أین کانت الدّنیا و لأیّ شی‏ء تکون الآخره کما لیس بخاف على أهل المعرفه؛ فإحدى المرتبتین مرتبه الرّبوبیّه المعبّر عنها بلسان الحکمه ب «عالم النفس الکلیّه» و «الأرواح المقدّسه النوریّه» و الثانیه عالم الملکوت المعبّر عنه بهذا اللسان ب «مرتبه الطبع» الذی سلطانها العرش المجید و هو الجسم النوری الصافی من کدورات الموادّ و الخالص من غواشی عالم الأضداد، و بعدهما هو هذا العالم الذی یقال له «عالم الملک» و «عالم الشهاده» و «النشأه الدنیویه» و «عالم الطبیعه».

[۵]. شرح مقدمه قیصرى بر فصوص الحکم، ص: ۷۴۲: «قد اشتهر انه قال رسول اللّه: «انا اصغر من ربى بسنتین». بیان این حدیث و فهم رموز آن توقف بر دانستن معناى رب و دو سنه در این موارد و معنى انا و اصغر دارد.

مراد از «انا» در اینجا معناى مشهور عند المجهور نیست که این هیکل مخصوص موجود در زمان و مکان و ماده باشد، کما اینکه مراد از «انا» نسبت متعینه بین خلق و حق هم نمى‏باشد، بلکه مراد حقیقت وجود صاحب درجات متشخصه مى‏باشد، که هر مرتبه نازله از آن حقیقت از جهتى عین اصل حقیقت است و از جهتى غیر آن مى‏باشد. رب، اشاره بموجودى است که در مرتبه اول اصل وجود را افاضه مى‏نماید، و در مقام ثانى، کمالات لایقه بشخص یا نوع را افاضه مى‏نماید، تا آنکه باقصى‏ درجه کمال ممکن برسد. اقصى و اعلى مرتبه حقیقت خاتم رجوع اوست باصل خود، که مقام تعین اول باشد، که از آن تعبیر بفناء در احدیت و بقاء بحق نموده‏اند. سنه، باصطلاح اهل اللّه مراتبى دارد: اول: سنه احدیت حق است که مقام لا اسم له و لا رسم له باشد. دوم: سنه الوهیت است که عرش آن مقام رحمت واسعه الهیه مى‏باشد سوم سنه ربوبیه، معنى حدیث این مى‏شود: انا ای هذا الفرد من الوجود المنبسط الذى هو من عالم الالوهیه بسنتین، سنه الالوهیه و سنه الربوبیه او السرمد او الدهر.»

[۶]. موسوعه کشاف اصطلاحات الفنون و العلوم، ج‏۱، ص: ۱۰۲۸: «الشّطح: عباره عن کلام غیر متّزن بدون التفات أو مبالاه، کما هو حال بعض الناس فی وقت غلبه الحال أو السّکر. فلا یقبل کلامهم و لا یردّ و لا یؤخذ منهم و لا یؤاخذون علیه، کقول ابن عربی: أنا أصغر من ربی بسنتین، أو قول أبی یزید البسطامی: سبحانی ما أعظم شأنی.»

سید علی موسوی

در نقل مطالب دیگران امانت دار خوبی هستیم . ولی بیشتر سعیمون بر تولید مطالب جدیده که خدارو شکر تا حالا موفق هم بودیم. لطفا نقد کنید :) یا علی

More Posts - Website

Follow Me:
TwitterFacebookGoogle Plus



برچسب: , ,
| یک دیدگاه
  1. فاطمه می‌گه:

    سلام
    اگر این مطلب سندیت قوی نداره چرا انسانهای شاخص این همه در رابطه باهاش اظهار نظر داشتن؟

عقل
عرفانبازگشت به بالاي سايت             وحی پرينت صفحه




رضوا | اخبار | درباره رضوا | تماس با رضوا | رضوا در فيس بوك | رضوا در گوگل پلاس آخرين بروزرساني سايت   جمعه, ۱ خرداد ۱۳۹۴



Powered By Wordpress - Designer: RezaOnline.net
بهینه سازی سایت : سئو