رضوا

عرفان


رضوارضوا
وحیمدیریت
عقلدرباره ما
عشقتماس با ما


فلسفه



عرفان
سخن روز : 


موضوعات: عـرفـان و اخـلاق, عرفان نظري
نوشته شده در دوشنبه, ۱۵ خرداد ۱۳۹۱ | نویسنده دکتر حسن اردشيري لاجيمي

معرفت نفس از منظر امیرالمؤمنین(ع)[۲]

 بسم الله الرحمن الرحیم

در حریم کوثر علوی(ع)

 

درس سوم:

معرفت نفس از منظر امیرالمؤمنین(ع)[۲]

برای آنکه با موضوع معرفت نفس بیشتر آشنا شویم به جایگاه آن در لسان امیرالمؤمنین علیه السلام توجه می‏نمایم:

     در کتاب الدرر و الغرر از علی علیه السلام روایت شده است که فرمود:

۱ـ عارف کسی است که نفس خود را بشناسد و او را آزاد سازد، و از هر چیزی که دورش می‏کند منزهش بدارد.(۱)

۲ـ و نیز فرمود:بزرگترین جهل‏ها جهل انسان است به نفس خویش.

۳ـ و؛ بزرگترین حکمت‏ها برای انسان نفس خود را شناختن است.

۴ـ و؛ از مردم هر کس که بیشتر نفس خود را می‏شناسد او از پروردگار ترسنده‏تر است.

۵ـ و؛ بهترین عقل انسان خودشناسی اوست، بنابراین کسی که خود را شناخت خردمندی یافت، و کسی که نادان به نفس خود بود گمراه شد.

۶ـ و؛ در شگفتم از کسی که برای گمشده خود جار می‏زند، و از این و آن می‏پرسد، در حالی که خودش را گم کرده و در پی یافتن خود نیست.(۲)

۷ـ و؛ در شگفتم، از کسی که خود را نشناخته چگونه می‏تواند پروردگار خود را بشناسد.

۸ـ و؛ کمال معرفت و نهایت درجۀ آن این است که آدمی خود را بشناسد.

۹ـ و؛ چگونه دیگری را می‏شناسد، کسی که هنوز خود را نشناخته؟

۱۰ـ و؛ در معرفت آدمی همین بس که خود را بشناسد، و در نادانیش همین بس که خود را نشناسد.(۳)

۱۱ـ و؛ هر که خود را بشناسد مجرد شده است.

۱۲ـ و؛ هر که نفس خود را شناخت، مجاهده با نفس نمود، و هر که نفس خود نشناخت آن را واگذاشت و رهایش کرد.(۴)

۱۳ـ و؛ هر که نفس خود شناخت کارش بالا گرفت.

۱۴ـ و؛ هر که نفس خویش را بشناسد دیگران را بهتر می‏شناسد، و هر کس نسبت به نفس خود جاهل باشد نسبت به دیگران جاهل‏تر است.

۱۵ـ و؛ هر کس نفس خود را شناخت به غایت و نتیجه هر علم و معرفتی رسیده است.(۵)

۱۶ـ و؛ هر کس نفس خود را نشناخت از راه نجات دور افتاد، و در گمراهی و جهالت گیج و سرگردان شد.(۶)

۱۷ـ و؛ معرفت نفس نافع‏ترین معرفت‏ها است.

۱۸ـ و؛ رستگاری و فوز اکبر برای کسی است که به معرفت نفس موفق شود.(۷)

۱۹ـ و نیز فرمود: جاهل به نفس خود مباش، زیرا کسی که جاهل به نفس خود باشد در حقیقت به همه چیز جاهل است.(۸)

پس در می‏یابیم که: «انسان وقتی به سیر دربارۀ نفس خود بپردازد و اغیار را از دل بیرون راند و با دل خلوت کند از هر چیزی منقطع و به خداوند متعال می‏پیوندد، و این خود باعث معرفت پروردگارش می‏شود، البته معرفتی که در حصولش چیزی واسطه نشده است، و علمی که هیچ سبب در آن مداخله نداشته است، چون انقطاع به تنهایی تمامی حجاب‏هایی را که در بین است کنار می‏زند، اینجاست که آدمی با مشاهدۀ ساحت عظمت و کبریایی حق، خود را از یاد می‏برد، و بنابراین باید این معرفت را معرفت خدا به خدا نام نهاد.

اینجاست که در سویدای نفس به این مطلب تصدیق و اذعان پیدا می‏شود که انسان فقیر و محتاج به خدای سبحان و مملوک اوست به ملکی که در قبال آن هیچ استقلالی از خود ندارد.

در اینجا برای آنکه بیشتر و دقیق‏تر در مورد معرفت نفس و ارزش این علم آگاهی پیدا کنیم و از این معارف الهی طرفی ببندیم به نقل کلماتی می‏پردازیم که از قلم رسین و نورانی وارث طریقۀ آیت الله العظمی سید علی آقای قاضی(ره) یعنی طریق معرفت نفس، استاد علامه حسن حسن‏زادۀ آملی صادر گشته و به نام شریف صد کلمه در معرفت نفس شهرۀ آفاق گردیده است؛

آن که خود را نشناخت چگونه دیگری را می‏شناسد؟

آن که از صحیفۀ نفس خود آگاهی ندارد، از کدام کتاب و رساله طرفی می‏بندد؟

آن که گوهر ذات خود را تباه کرده است، چه بهره‏ای از زندگی برده است؟

آن که خود را فراموش کرده است، از یاد چه چیزی خرسند است؟

آن که می‏پندارد کاری برتر از خودشناسی و خداشناسی است، چیست؟

آن که در صقع ذات خود با تمثلات ملکی همدم و همسخن نباشد، باید با چه اشباح و خیالات همدهن باشد؟

آن که خود را برای همیشه درست نساخت، پس به چه کاری پرداخت؟

آن که از سیر انفسی به سیر آفاقی نرسیده است، چه چشیده و چه دیده است؟

آن که می‏انگارد در عوالم امکان، موجودی بزرگتر از انسان است کدام است؟

آن که تن آراست و روان آلاست، به چه ارج و بهاست؟

آن که معاش مادی را وسیله مقامات معنوی نگیرد، سخت در خطاست.

آن که به هر آرمان است، ارزش او همان است.

آن که از مرگ می‏ترسد، از خودش می‏ترسد.

آن که خدای را انکار دارد، منکر وجود خود است.

آن که حق معرفت به نفس روزیش شده است فیلسوف است چه این که فلسفه، معرفت انسان به نفس خود است، و معرفت نفس امّ حکمت است.

آن که در خود فرو نرفته است و در بحار ملکوت سیر نکرده است و از دیار جبروت سر در نیاورده است، دیگر سباحت و سیاحت را چه وزنی نهاده است؟

آن که در وادی مقدس«من کیستم؟» قدم ننهاده است، خرواری به خردلی.

آن که در اطوار خلقتش نمی‏اندیشد، سودای او سراسر زیان است.

آن که خود را زرع و زارع و مزرعه خویش نداند، از سعادت جاودانی باز بماند.

آن که «من عرف نفسه فقد عرف ربّه» را درست فهم کند، جمیع مسائل اصیل فلسفی و مطالب قویم حکمت متعالی و حقایق متین عرفانی را از آن استنباط تواند کرد، لذا معرفت نفس را مفتاح خزائن ملکوت فرموده‏اند.

آن که خود را ابدی شناخت فکر ابد می‏کند.(۹)

چون مرحوم قاضی(ره) به نجف آمدند در تحت تربیت مرحوم آیت الحق آقای سید احمد کربلائی طهرانی قرار گرفتند و با مراقبت ایشان طی طریق می‏نموده‏اند.

اما طریقۀ تربیت آیت الحق آقای سید احمد کربلائی طبق رویه استاد ایشان مرحوم آخوند ملا حسینقلی همدانی، معرفت نفس بوده و برای وصول به این مرام ، مراقبه را از اهم امور می‏شمرد‏اند.(۱۰)

منابع:

۱- غرر الحکم خوانساری/ ج۲، ص۴۸

۲- روایتهای ۲و۳و۴و۵و۶ از جلد ۲ غررالحکم خوانساری/صص۸۸ و ۹۱ و۴۴۲

۳-روایتهای ۷و۸و۹و۱۰ از جلد ۴ غررالحکم خوانساری/ صص ۳۴۱،۳۷۲،۵۶۵،۵۷۵

۴-روایتهای ۱۱ و ۱۲ از جلد۵ غررالحکم خوانساری/ ص ۱۷۲ ، ۱۷۸

۵-روایتهای ۱۳و۱۴و۱۵ از جلد۵ غررالحکم خوانساری/ص۲۰۸،۳۶۳،۴۰۵،۴۲۶

۶- غررالحکم /جلد۲، ص ۷۰۶

۷- روایتهای ۱۷ و ۱۸ از جلد ۱ غررالحکم/ ص۱۷۹

۸- غررالحکم خوانساری/جلد۶، ص۳۰۴

۹- گنجینۀ گوهر روان/ علامه حسن‏زادۀآملی، صص ۹ الی ۱۳

۱۰- مهرتابان / علامه تهرانی ، ص ۱۶



برچسب: , ,
| بدون دیدگاه

عقل
عرفانبازگشت به بالاي سايت             وحی پرينت صفحه




رضوا | اخبار | درباره رضوا | تماس با رضوا | رضوا در فيس بوك | رضوا در گوگل پلاس آخرين بروزرساني سايت   جمعه, ۱ خرداد ۱۳۹۴



Powered By Wordpress - Designer: RezaOnline.net
بهینه سازی سایت : سئو